1979... O roku ów!
Garść tego, co przyniósł nam rok 1979. Czytającego uprzedzam, że w poniższych wspominkach nie ma żadnego układu, klucza, czy nawet najprostszej chronologii. Z pewnością nie jest to również nawet mała część tego, co zasługuje na wyróżnienie - ale też wypisanie wszystkiego nie było moim celem. Zapraszam do wędrówki w czasie...
- ONZ proklamowała rok 1979 Międzynarodowym Rokiem Dziecka.
15 czerwca ukazuje się pierwszy album brytyjskiej grupy Joy Division Unknown Pleasures, który najłatwiej jest podsumować cytując Neda Raggetta: „all visceral, all emotional, all theatrical, all perfect — one of the best albums ever”. W roku 2000 magazyn muzyczny „Q”
mieścił go na 19 miejscu listy 100 najwazniejszych brytyjskich albumów wszechczasów. Tak na prawdę powinna to być jednak ich druga płyta. Zespół ten, założony pod koniec lat 70. XX wieku w Manchesterze, nazywał się pierwotnie... Warsaw, taki też tytuł miała mieć ich pierwsza płyta. Do wybrania tej nazwy zainspirowała muzyków kompozycja Davida Bowiego i Briana Eno Warszawa (z albumu Low z 1977 roku). Nagrania dokonano w maju 1978 roku, jednak muzycy, niezadowoleni z produkcji realizowanej przez RCA, nie zdecydowali się na wydanie płyty. Ukazała sie ona dopiero w 1994 roku, 14 lat po śmierci Iana Curtisa.
4 października Jerzy Kukuczka zdobywa Lhotse (8511 m n.p.m) - swój pierwszy z czternastu ośmiotysięczników, korony Himalajów. Szczyt zdobył bez tlenu, drogą klasyczną z Andrzejem Czokiem, Andrzejem Heinrichem i Januszem Skorkiem. W 1980 znów stanął u stóp tej góry i wspólnie z Andrzejem Czokiem jako pierwsi pokonali południowy filar Mount Everest i obejrzeli Himalaje ze szczytu "Głowy Oceanu". Kukuczka zginął 9 lat później (28 X 1989), w górach które cenił sobie więcej od życia, po raz drugi próbując zdobyć mityczną, hipnotyzującą Lhotse. Runął w przepaść południowej ściany po tym, jak na wysokości 8350 metrów pękła jego lina asekuracyjna. 13 maja 1992 roku pod szczytem Kangchenjunga (8586 m) w Nepalu zostaje na zawsze szczęśliwa Wanda Rutkiewicz...
Elektrownia atomowa Three Mile Island w amerykańskim stanie Pensylwania wzbudziła grozę w mieszkańcach USA. We wczesnych godzinach rannych 28 marca uranowy rdzeń jednego z chłodzonych wodą reaktorów przegrzał się i substancje radioaktywne przedostały się do atmosfery i rzeki Susquehanna. Kiedy stopień promieniowania radioaktywnego wewnątrz obudowy reaktora osiągnął poziom 75-krotnie wyższy od dawki śmiertelnego napromieniowania człowieka, tysiące okolicznych mieszkańców opuściło domy. Ta najgroźniejsza awaria w dziejach amerykańskiej energetyki wywołała liczne fale protestów, kiedy oficjalne śledztwo w sprawie wypadku ujawniło uchybienia i nieprawidłowości w działaniu urzędów federalnych, odpowiedzialnych za bezpieczeństwo instalacji nuklearnych i sposób postępowania w czasie katastrofy.
W Cannes na festiwalu filmowym Złotą Palmę (Grand Prix) otrzymały dwa filmy: Volkera Schlöndorffa Blaszany Bębenek (Die Blechtrommel) na podstawie powieści Güntera Grassa (świetny David Bennent jako Oskar Matzerath) oraz Francisa Forda Copolli Czas Apokalipsy (Apocalypse Now), oparty na Jądrze ciemności Josepha Conrada (1902), mówiący o okropnościach wojny w Wietnamie. W zjawiskowych rolach wystąpili w nim m.in.: Martin Sheen jako Kapitan Benjamin L. Willard, Marlon Brando jako Pułkownik Walter E. Kurtz, Laurence Fishburne jako Mr. Clean, Dennis Hopper, Harrison Ford jako Pułkownik Lucas oraz Robert Duvall jako Porucznik Kilgore.
Margaret Hilda Thatcher dzięki zwycięstwu partii konserwatywnej w wyborach (43,9% głosów) została 3 maja premierem Wielkiej Brytanii, pierwszą kobietą na tym stanowisku w historii Zjednoczonego Królestwa. Thatcher utworzyła rząd 4 maja 1979, dysponowała przy tym silnym poparciem własnej partii, które pozwalało jej na całkowitą zmianę polityki gospodarczej. Stanowczość w stosunku do strajkujących górników oraz do państw komunistycznych spowodowała nadanie jej przydomku Żelaznej Damy (Iron Lady). Była najdłużej urzędującym brytyjskim premierem w XX w. (nieprzerwanie od 1979 do 1990), piastowała ten urząd przez najdłuższy nieprzerwany czas od kadencji Lorda Liverpool.
SALT-II, układ określający równe dla obu stron, ilościowe pułapy międzykontynentalnych pocisków rakietowych i ograniczający rozwój nowych systemów broni, został podpisany przez przywódców USA i ZSRR. Tego teatralnego gestu, o którym mówiono: "konkretny wkład w zapobieżenie wojnie nuklearnej i rozwój odprężenia", dopuścili się Jimmy Carter i Leonid Breżniew w pałacu Hofburg w Wiedniu. Wśród 19 artykułów składających się na porozumienie, znajdowało się także zobowiązanie obu stron do redukcji zapasów broni strategicznych już istniejących. Układ został zaakceptowany przez NATO i Biuro Polityczne BP KPZR, ale Senat USA odmówił jego ratyfikacji.
Papież Jan Paweł II rozpoczął 2 czerwca swoją pierwszą pielgrzymkę do Polski, gdzie pozostawał przez dziewięć dni. Przebiegała ona pod hasłem Gaude Mater Polonia. Odwiedził miasta w których zwarła się historia Polski: Warszawę (2 czerwca, gdzie padły słynne słowa Wołam, ja, syn polskiej ziemi, a zarazem ja, Jan Paweł II, papież. Wołam z całej głębi tego Tysiąclecia, wołam w przeddzień Święta Zesłania, wołam wraz z wami wszystkimi: Niech zstąpi Duch Twój! Niech zstąpi Duch Twój i odnowi oblicze ziemi. Tej ziemi!), Gniezno (2 VI), Częstochowę (3-6 VI), Kraków (6 VI), swe rodzinne Wadowice Wadowice i pobliską Kalwarię Zebrzydowska (7 VI), Oświęcim (8 VI), ukochane Podhale (Nowy Targ, 9 VI) by 10 czerwca powrócić do Krakowa.
Rotunda - gmach PKO stojący w centrum Warszawy u zbiegu ul. Marszałkowskiej i Al. Jerozolimskich 15 lutego obraca się w proch. Potężna eksplozja gazu zmiotła z powierzchni ziemi charakterystyczny budynek. Zginęło 49 osób, ponad 100 było rannych. Odbudowy dokonano w iście ekspresowym tempie - już pod koniec października 1979 roku został ponownie oddany do użytku. Jedną z głównych zmian w stosunku do pierwowzoru było zastosowanie przyciemnianego szkła w elewacji.
Stolica Nikaragui Managuia, po wielu tygodniach krwawej wojny, została 19 lipca zdobyta przez żołnierzy lewicowego, Sandinistowskiego Frontu Wyzwolenia Narodowego. Dyktator kraju, 54 letni wówczas generał Anastasio ("Tachito") Somoza Debayle, opuszczony przez byłego sojusznika, Stany Zjednoczone, i własne społeczeństwo, wyjechał z kraju po blisko 12 latach brutalnych rządów.- Wojska radzieckie wkraczają w drugi dzień świat Bożego Narodzenia do Afganistanu. W kwietniu 1978 doszło w Kabulu do puczu wojskowego i władzę przejęła rewolucyjna rada, która zawarła z ZSRR układ o wzajemnej pomocy. Za dziesięć lat, kiedy żołnierze radzieccy będą wycofywani z Afganistanu, Związek Radziecki nie będzie już ten sam. Wkrótce się rozpadnie.
Szach Reza Pahlawi i cesarzowa Farah opuścili 16 stycznia Iran, odlatując - jak oznajmili - do Egiptu na wakacje. Nie powrócili jednak z nich już nigdy. 1 lutego, po 16 latach politycznego zesłania, Ajatollah Chomeini powrócił do kraju, entuzjastycznie witany przez trzy miliony zwolenników. Dziesięć dni później wojsko wycofało się do koszar, a kierujący postszachowską administracją dr Bakhtiar zgłosił swoją dymisję. Tym samym rozpoczęły się w Iranie rządy rewolucji islamskiej.
Inwazja wietnamska na Kambodżę położyła kres tyranii Pol Pota (Saltoha Sara). Przez cztery lata ludność tego kraju skazana była na terror Czerwonych Khmerów. Dziedzictwo Pol Pota to jedna z najczarniejszych kart w historii ludzkości: wyludnione i zniszczone miasta, wymordowano czwartą część mieszkańców kraju, a tych, co przetrwali, nieustannie udręczano psychicznie i fizycznie. Mimo tych oczywistych zbrodni, Czerwoni Khmerzy nadal reprezentowali Kambodżę w ONZ, podczas gdy Wietnam i nowy rząd kambodżański byli izolowani przez międzynarodową społeczność.
11 czerwca zmarł John Wayne (właściwie Marion Robert Morrison), uwielbiany gwiazdor westernów i filmów wojennych. Urodził się 26 maja 1907 roku w Winterset, w stanie Iowa w rodzinie pochodzących z Irlandii i Szkocji prezbiterianów. Gwiazdą stał sie dzięki roli w filmie Johna Forda Dyliżans (Stagecoach) z 1939 roku. Za rolę w filmie Prawdziwe męstwo (True Grit, 1969), gdzie parodiował stare westernowe schematy, zdobył Oscara w 1969. Był rekordzistą z największą ilością głównych ról - jako główny bohater zagrał w 142 filmach na ponad 170.
Julius Nyerere, prezydent Tanzanii, dokonał w styczniu spektakularnego ataku zbrojnego. 45.000 żołnierzy tanzańskich wkroczyło do Ugandy, niszcząc w marszu na stolicę Kampalę miasta Masaka i Mbarara. Był to odwet na Idi Aminie, dyktatorze Ugandy, który dokonał w 1978 roku krwawego najazdu na geograficznego sąsiada. Mimo poparcia ze strony pułkownika Kadafiego, przywódcy Libii, oddziały Amina nie były zdolne do stawiania dłuższego oporu i zostały rozgromione przez "Armię Wyzwoleńczą" Nyerere. Sam dyktator uciekł ze stolicy, opuszczając swój dziwaczny i koszmarny dom przypominający podmiejską willę i znajdujące się w sąsiednim budynku osławione Państwowe Biuro Sledcze. Zastrzeleni przez wycofujących się agentów Ugandyjczycy to ostatnie, w długim, zbyt długim szeregu, ofiary morderstw i tortur terrorystycznego reżimu Amina.
Sebastian Coe, 23 letni wówczas biegacz brytyjski, w ciągu zaledwie 41 dni ustanowił trzy rekordy świata: na 800 metrów (1:42.33), jedną milę (3:48.95) i 1,5 kilometra (3:32.03). Dwa pierwsze ustanowił w Oslo, ostatni rekord padł 15 sierpnia w Zurichu.- R. Lavagnini publikuje w Palermo („Quaderini dell'Universita di Palermo”, nr 8) nowelę Konstandinosa Kawafisa: Eis to phos tes hemeras (W świetle dnia).
- Autor tej strony, warszawiak z urodzenia i koniecznej do tego miasta miłości, przychodzi na świat 14 czerwca, około godziny 20.20. O ile, oczywiście, nikt nie pomylił nic w szpitalu.
blog comments powered by Disqus